Klimaatrisico’s bedreigen continuiteit langdurige zorg: vijf regio’s extra kwetsbaar

In vijf Nederlandse zorgkantoorregio’s komen hoge klimaatrisico’s en beperkte financiële draagkracht van zorginstellingen samen. Drie van deze regio’s vallen onder CZ, terwijl Zilveren Kruis met Amsterdam de kwetsbaarste regio van Nederland en bovendien de grootste portefeuille aan zorglocaties heeft. Tegelijkertijd heeft ruim een derde van de zorginstellingen een onvoldoende financiële score. Hierdoor dreigen investeringen in klimaatbestendig vastgoed te worden uitgesteld, met mogelijke gevolgen voor de continuïteit van zorg. Dat blijkt uit het onderzoek Droge voeten, koel hoofd van Finance Ideas en Platform DAAN, waarin 12.326 locaties van 429 instellingen in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg zijn onderzocht, verspreid over alle 31 zorgkantoorregio’s.

^{Figuur 1: Vier klimaatrisico’s en twee financiële indicatoren tellen per regio op tot één totaalscore}

Bijna helft zorglocaties blootgesteld aan hittestress

Uit het onderzoek blijkt dat 46,6% van de zorglocaties in een gebied ligt met een middel tot hoog hittestressrisico. Daarnaast heeft 22,4% een hoog tot zeer hoog risico op wateroverlast door hevige neerslag. Bijna een derde van de locaties hoort bij een aanbieder met een relatief verouderde vastgoedportefeuille. Juist waar klimaatrisico’s en beperkte financiële ruimte samenkomen, komen noodzakelijke investeringen onder druk te staan.

Een risico, omdat klimaatverandering de langdurige zorg direct raakt. Juist deze deelsectoren hebben te maken met ouderen en mensen met een beperking die extra kwetsbaar zijn voor extreme hitte. Daarnaast beschadigt wateroverlast gebouwen, schakelt technische installaties uit en maakt zorglocaties tijdelijk onbereikbaar.

Vier van de vijf kwetsbaarste regio’s vallen onder CZ en Zilveren Kruis

Amsterdam komt als meest kwetsbare zorgkantoorregio uit het onderzoek. Hier heeft 93,6% van de locaties een middel tot hoog hittestressrisico en hoort 58,1% bij een financieel kwetsbare zorgaanbieder. Amsterdam valt onder Zilveren Kruis, dat met 4.233 zorglocaties de grootste portefeuille en het hoogste Wlz-inkoopbudget beheert.

Drie van de vijf kwetsbaarste regio’s vallen onder CZ: Zuid-Limburg, Zeeland en de Zuid-Hollandse Eilanden. Ruim de helft van de CZ-locaties ligt in deze regio’s. Zuid-Limburg heeft het hoogste waterdiepterisico van Nederland, Zeeland een lage financiële draagkracht en de Zuid-Hollandse Eilanden een grote investeringsopgave. Geen enkele CZ-regio scoort boven het landelijk gemiddelde.

“Gezien de resultaten van ons onderzoek en de maatschappelijke impact van klimaatverandering is het opvallend dat klimaatrisico’s ontbreken in het zorginkoopbeleid. Zorgkantoren zijn verantwoordelijk voor de continuïteit van langdurige zorg in hun regio, ook wanneer locaties door extreem weer uitvallen. De zorgaanbieder heeft daarin uiteraard ook een verantwoordelijkheid. Er is structurele aandacht nodig voor klimaatrisico’s in strategische huisvestingsplannen, investeringsbeslissingen en zorginkoopafspraken.

Zorgaanbieders moeten de risico’s per locatie in kaart brengen en maatregelen koppelen aan renovatie en nieuwbouw. Zorgkantoren kunnen afspraken maken over de aanpak van kwetsbare locaties en uitwijkmogelijkheden bij calamiteiten. En daarnaast is het van belang dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de kosten van klimaatadaptatie meeneemt bij de herijking van de normatieve huisvestingscomponent (NHC). Zonder passende bekostiging dreigen klimaatmaatregelen namelijk ten koste te gaan van andere noodzakelijke investeringen in zorgvastgoed.”

Pim Diepstraten, partner Finance Ideas en medeoprichter Platform DAAN

Over het onderzoek

Het onderzoek Droge voeten, koel hoofd: klimaatrisico’s en financiële draagkracht in de Wlz per zorgkantoorregio combineert klimaatrisicodata uit de Klimaateffectatlas met financiële gegevens en locatiegegevens uit Platform DAAN. De analyse omvat 12.326 Wlz-locaties van 429 zorginstellingen in alle 31 zorgkantoorregio’s.