Zorginstellingen financieel weerbaarder: goed nieuws voor corporaties?

De financiële positie van zorginstellingen laat in 2025 een overwegend stabiel beeld zien. Zowel in de ouderenzorg, de gehandicaptenzorg als de geestelijke gezondheidszorg stijgt de solvabiliteit en neemt de afhankelijkheid van extern personeel af. Goed nieuws dus voor corporaties die samenwerken met zorginstellingen?

In de basis wel, maar er zijn ook aandachtspunten. Want een financieel sterkere zorginstelling is niet automatisch een zorginstelling die meer ruimte heeft om te investeren in vastgoed.

Dat blijkt uit onze jaarlijkse ZorgRating-benchmark (dit jaar in samenwerking met Platform DAAN). In dit onderzoek zijn bijna 800 zorginstellingen beoordeeld op zestien financiële en operationele variabelen. De uitkomsten laten zien dat de financiële prestaties en investeringsmogelijkheden per deelsector behoorlijk verschillen.

Ouderenzorg: financiële ruimte voor uitgestelde investeringen

Corporaties zijn voor de sector verpleging en verzorging (VVT) een belangrijke partner in de ontwikkeling en exploitatie van woonzorgvastgoed. De financiële resultaten van deze sector nemen in 2025 iets af ten opzichte van het relatief sterke 2024. Zowel het resultaat als de operationele marge (EBITDAR) daalt. Toch blijft de financiële positie stabiel en neemt de solvabiliteit verder toe.

Vrij algemeen bekend is dat zorginstellingen in de afgelopen jaren investeringen hebben uitgesteld. De verbetering van de solvabiliteit biedt ogenschijnlijk ruimte om deze opgave alsnog op te pakken. Daar staat tegenover dat zorginstellingen ook moeten investeren in verduurzaming, technologie en arbeidsbesparende toepassingen. De vraag is daarom: welk deel van deze ruimte is beschikbaar voor vastgoed en welke rol spelen corporaties daarbij?

Tegelijkertijd blijven de operationele marge en de beschikbaarheid van personeel onder druk staan. Voor corporaties is het daarom verstandig om bij nieuwe vastgoedprojecten met zorginstellingen niet alleen naar de financiële draagkracht van de zorgpartner te kijken. Het is ook van belang om te kijken of een zorgpartner voldoende operationele capaciteit heeft om het vastgoed daadwerkelijk te exploiteren.

Gehandicaptenzorg: financiële prestaties verbeteren

In de gehandicaptenzorg (GHZ) is het financiële beeld positiever ten opzichte van 2024. Zowel het resultaat als de operationele marge verbetert en de solvabiliteit neemt verder toe. Ook de afhankelijkheid van extern personeel daalt fors. Verschillende instellingen hebben de inzet van zzp’ers teruggebracht of zelfs volledig stopgezet.

De combinatie van betere financiële prestaties en een lagere afhankelijkheid van externe inhuur is positief. Voor corporaties die zorgvastgoed verhuren aan instellingen in de GHZ is dit een gunstig signaal. Of daarmee ook het debiteurenrisico afneemt, hangt af van de individuele instelling en de mate waarin zij aan haar huurverplichtingen kan voldoen.

De verbeterde financiële prestaties betekenen dan ook niet dat iedere zorginstelling voldoende ruimte heeft voor nieuwe plannen. De financiële draagkracht van de individuele organisatie blijft bepalend voor de haalbaarheid van nieuwe investeringen en het aangaan van langjarige huurverplichtingen.

Geestelijke gezondheidszorg: financiële ruimte en investeringsopgave lopen uiteen

In de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) is het beeld minder gunstig. Het resultaat en de operationele marge nemen licht af en de omzetgroei vlakt af. Hoewel de solvabiliteit stijgt, wijzen de benchmarkresultaten op een toenemende investeringsopgave. De verhouding tussen de boekwaarde en aanschafwaarde van het vastgoed daalt, wat een indicatie is dat de vervangings- en vernieuwingsopgave toeneemt.

Voor corporaties die met GGZ-instellingen samenwerken, is het van belang om tijdig het gesprek te voeren over de vastgoedstrategie en de mate waarin de instellingen iets van corporaties verwachten ten aanzien van toekomstige vastgoedinvesteringen. Daarbij gaat het niet alleen om het investeringsvolume en de hoogte van de huur, maar vooral ook om het type vastgoed, de gewenste locaties en het risicoprofiel dat daarmee samenhangt.

Wat kunnen woningcorporaties met deze inzichten?

De belangrijkste conclusie uit de ZorgRating-benchmark is dat de financiële positie van zorginstellingen overwegend stabiel is, maar dat de verschillen tussen de sectoren groot blijven. Voor woningcorporaties zijn vooral drie aandachtspunten relevant.

1. Kijk verder dan de solvabiliteit

Een stijgende solvabiliteit is positief, maar zegt niet alles over de structurele financiële prestaties van een zorginstelling. Het kan bijvoorbeeld ook wijzen op een groeiende investeringsopgave. Zeker bij het aangaan van gezamenlijke investeringsprojecten en langdurige huurcontracten is het daarom belangrijk om ook inzicht te hebben in de ontwikkeling van de operationele marge. Dat is vaak de knellende factor bij de investeringscapaciteit en het debiteurenrisico.

2. Breng de investeringsopgave gezamenlijk in beeld

Veel woningcorporaties en zorginstellingen hebben elkaar nodig om passende huisvesting voor kwetsbare doelgroepen te realiseren. De Wet versterking regie volkshuisvesting gaat er in de komende jaren voor zorgen dat gemeenten hier ook (nog) sterker op gaan sturen. Een gezamenlijk beeld van de huisvestingsopgave en de investeringscapaciteit van de betrokken partijen helpt om concrete kansen en knelpunten te identificeren. Daarbij gaat het om noodzakelijke investeringen, beschikbare middelen en de verdeling van verantwoordelijkheden. Dat geldt zowel voor bestaande gebouwen als voor nieuwbouwontwikkelingen.

3. Financieel gezond is niet hetzelfde als investeringsbereid

De uitkomsten van de ZorgRating-benchmark bieden reden voor voorzichtig optimisme. De solvabiliteit stijgt en de afhankelijkheid van extern personeel neemt af. Tegelijkertijd blijven de operationele marge, achterblijvende investeringen en personele capaciteit belangrijke uitdagingen. Bovendien moeten zorginstellingen keuzes maken over de inzet van hun beschikbare middelen.

Voor corporaties is het daarom vooral zaak om de financiële situatie van zorgpartners in samenhang met hun huisvestingsopgave te beoordelen. Welke investeringen zijn de komende jaren noodzakelijk en welke typen vastgoed zijn nodig? Welke ruimte heeft de zorginstelling om daaraan bij te dragen? En hoe verdelen de betrokken partijen de financiële risico’s?

Vragen over het beoordelen van de financiële situatie van je zorgpartner?

Juist door die vragen vroegtijdig gezamenlijk te beantwoorden, ontstaat een betere basis voor duurzame samenwerking in wonen en zorg. Heb je vragen over de mogelijkheden of wil je sparren met ons team? Neem contact op met Michiel Majoor of bekijk onze expertise rondom wonen en zorg.

Zelf aan de slag met Wonen en zorg?

Ben je op zoek naar verdieping op dit onderwerp? Tijdens de Leergang Wonen en zorg ontdek je de kansen en valkuilen van dit speelveld. Het programma helpt je om strategische keuzes te maken voor woon(zorg)producten.

Wil je juist meer leren over de bekostiging en de wijze waarop je tot een transparante, toekomstbestendige huurprijs voor zorgvastgoed komt? Bekijk dan de training ‘De businesscase van zorgvastgoed’.