Start in februari met begroting 2027

Geplaatst op 29 januari 2026

, door Daan Vrijmoet, Marcel van Hoorn, Levi Stapper

Leestijd 4 minuten

Het nieuwe jaar is net gestart en de eerste vragen over de begroting 2027 en verder bereiken ons. Corporaties vragen zich af wanneer en hoe te starten met de voorbereidingen van de kaderbrief. Ons eenvoudige antwoord: start in februari 2026 met een startbijeenkomst en neem de huidige begroting als uitgangspunt.

Wij zien de afgelopen jaren met regelmaat dat in oktober onder zeer hoge druk ingrijpende maatregelen worden genomen omdat de begroting niet past. Dit leidt tot suboptimale beslissingen en/of het inrekenen van taakstellende besparingen waarvan de haalbaarheid niet duidelijk is. Een gedegen start in februari voorkomt dit.

Inhoudsopgave

Waarom klopt de huidige begroting niet voor 2027?

Eind 2025 hebben we allemaal een begroting goedgekeurd voor 2026 en verder. Het is logisch om het begrotingsproces 2027 te starten met de planning zoals gemaakt voor 2027 in de huidige begroting. Vervolgens daag je de eigen organisatie uit om vast te stellen waarom dit uitgangspunt tekortschiet. Oftewel, zijn er redenen waarom de huidige inschatting van investeringen, onderhoud, bedrijfslasten voor 2027 niet juist is? Deze analyse maak je op basis van verschillende input, waaronder:

Evaluatie begrotingsproces 2026

Neem de lessen uit het voorgaande begrotingsproces mee. Voorbeeld: in de evaluatie is naar voren gekomen dat alle afdelingen hetzelfde aantal FTE of meer begroten in vergelijking met het jaar ervoor. Het is wenselijk een strategische personeelsplanning op te stellen die rekening houdt met ontwikkelingen in automatisering en AI.

Realisatie 2025 en eerdere jaren

Vergelijk de begroting met de realisatie. Voorbeeld: de confrontatie tussen begroting en realisatie 2025 en eerdere jaren laat zien dat we de geplande nieuwbouwaantallen structureel niet halen. Op basis hiervan bepalen we afslagen en vertraging voor projecten.

Wijzigingen in portefeuillestrategie

Voorbeeld: wij willen onze instandhoudingsopgave zoals gedefinieerd in het duurzaam prestatiemodel uitwerken. Deze opgave mag niet worden gedeprioriteerd als in de toekomst keuzes gemaakt moeten worden.

Taakstellingen in begroting 2026

Voorbeeld: in de huidige begroting is een taakstellende besparing op onderhoud meegegeven. Deze taakstelling moet worden ingevuld met concrete maatregelen, wil het kostenniveau realistisch zijn als startpunt voor 2027.

Daarnaast kunnen er nieuwe beleidsdocumenten zijn die tot aanpassingen leiden, zoals een ondernemingsstrategie, portefeuillestrategie, huurbeleid of financieel beleid. Ook externe informatie is relevant: denk aan gewijzigde NPA-afspraken, Woondeals, warmtevisies, wonen-en-zorgvisies of de Aedes-benchmark. Zo probeer je als organisatie op de belangrijkste onderdelen van de begroting de uitgangspunten te bevestigen of te ontkrachten.

Update uitgangspunten

Soms zijn er geen nieuwe uitgangspunten, maar is het wenselijk bestaande uitgangspunten te vernieuwen. Drie voorbeelden:

Actualiseren van referentieprojecten

Veel corporaties gebruiken referentieprojecten op het moment dat er nog geen specifieke projecten zijn bepaald, maar het wel duidelijk is dat er gerenoveerd of nieuwgebouwd moet worden. De prijzen voor deze referentieprojecten moeten opnieuw worden vastgesteld. Het simpel toepassen van een bouwindex is onvoldoende. Op basis van ervaring van het afgelopen jaar, een uitvraag bij partners of een kostendeskundige, kan het prijsniveau voor het komende jaar worden vastgesteld.

Conditiescores en onderhoudsprogramma

In het eerste kwartaal worden de conditiescores geactualiseerd, zodat deze kunnen worden meegenomen in de complexanalyses en het onderhoudsprogramma voor het komende jaar kan worden bijgesteld. Bij corporaties die conditiescores alleen in Q1 actualiseren, kan dit het begrotingsproces onder druk zetten. Op tijd beginnen is een must om de juiste informatie te hebben voor begroting 2027.

Actualisatie van de begroting en parameters

Ook de begroting zelf kan worden geüpdatet met de verwerking van de jaarrekening en het toepassen van nieuwe parameters.

Nieuwe doorrekening voor de kaderbrief

Nu de uitgangspunten voor het jaar 2027 zijn herbevestigd, gewijzigd en vernieuwd, kan een nieuwe financiële doorrekening worden uitgevoerd. Als de uitkomst acceptabel is, vormt dit de basis voor de kaderbrief: niet alleen voor financiën, maar ook voor het volkshuisvestelijke programma, de bedrijfslasten en FTE’s.

Tip: We hebben een template ontwikkeld dat u kunt gebruiken voor het opstellen van de kaderbrief.

Als de uitkomsten te wensen overlaten, wordt bijgestuurd. Deze update van de begroting vormt een solide basis voor de organisatie om de begroting 2027 in te vullen. Door de gedegen voorbereiding zijn de kaders duidelijk en ontstaat er minder ruis en discussie in het begrotingsproces. Het aantal verrassingen en de noodzaak om in te grijpen nemen af. De nieuwe macro-economische parameters kunnen nog voor een verrassing zorgen omdat deze relatief laat in het proces kenbaar worden, maar overall is het proces beter beheersbaar.

Versterk samenwerking met een programmastructuur

Het begrotingsproces is geen feestje van financiën. Ook de start in februari is dat niet. Juist dan breng je afdelingen bij elkaar om investeringen, onderhoud en bedrijfslasten tegen het licht te houden. De begroting, met als tussenstap de kaderbrief, wordt geleid door financiën, maar is een gezamenlijke inspanning.

Het helpt om in februari een aantal afspraken met elkaar te maken over de producten waaraan de afdelingen samenwerken voor kaderbrief en begroting: afspraken over planning, proces en inhoud. Een goede verbinding tussen de afdelingen zorgt voor een efficiënt proces.

Om de verbinding tussen afdelingen te versterken is het zinvol om een programmastructuur in te richten. De kern is om de financiële bril en de vastgoedbril samen te brengen. Financiën zet samen met portefeuillemanagement de lijnen uit. Zo stimuleer je de samenwerking, wat de kwaliteit van de begrotingsinput ten goede komt.